Św. Lucjan (Lucianus) z Beauvais, biskup / hieromęczennik wspominany jest razem z Maxianusem (Maximian / Maximianus) prezbiterem, Julianem (Julianus) diakonem oraz Marcellinusem i Saturninusem/
Data i miejsce: tradycyjnie Beauvais (Galia), ok. III w. (nierzadko podaje się rok ~290)
Lucjan — w tradycji opisany jako były Rzymianin o imieniu Lucius, który przyjął wiarę chrześcijańską i został konsekrowany na biskupa przez papieża Cyryla (lub św. Klemensa, zależnie od przekazów) w celu głoszenia Ewangelii na Zachodzie. Po przybyciu z towarzyszami (m.in. Dionizym Areopagitą i innymi misjonarzami) do Galii (dzisiejszej Francji) miał szerzyć chrześcijaństwo wśród ludności pogańskiej.
Podczas prześladowań chrześcijan za panowania tradycyjnie utożsamianego z czasem cesarza Domitianusa lub Dioklecjana, został pojmany. Razem z nim Maxianus (prezbiter) i Julian (diakon) odmówili wyrzeczenia się wiary i zostali ścięci jako męczennicy. Lucjan poniósł śmierć podobnie, zachowując wierność aż do końca. Niektóre średniowieczne legendy mówią o cudownych zdarzeniach przy jego pogrzebie i późniejszej kultowej obecności jego relikwii.
Lucjan jest czczony jako apostoł chrześcijaństwa w Beauvais, a jego postać pojawia się w lokalnych martyrologiach jako pierwszy męczennik i – według tradycji – pierwszy biskup tego regionu.
Św. Julian (Julianus) – diakon bpa Lucjana, męczennik
Data i miejsce: Beauvais (Galia), razem z Lucjanem i Maxianusem
Julian był diakonem św. Lucjana i współpracownikiem w szerzeniu wiary. Wspólnie z Lucjanem i Maxianusem został pojmany podczas prześladowań przeciwko chrześcijanom i oddany śmierci za wierność Chrystusowi.
Wspomnienie tych świętych jest obecne przede wszystkim w liturgii Kościoła prawosławnego (3 czerwca) i w różnych katalogach martyrologicznych Kościoła katolickiego, gdzie są wymieniani jako Lucjan biskup, Maxianus prezbiter, Julian diakon oraz Marcellinus i Saturninus — wszyscy męczennicy z Beauvais.
1. Datowanie i krytyka źródeł
- Tradycja lokalna i dawne martyrologia przypisują męczeństwo okresowi 81–96 r. (czasy Domicjana), co miało podkreślić apostolskie początki Kościoła w Beauvais.
- Współczesna krytyka historyczna skłania się ku III wiekowi (prawdopodobnie okres prześladowań za Decjusza lub Dioklecjana), uznając wcześniejsze datowanie za legendowe i teologicznie motywowane.
- Postacie Maxianusa, Juliana, Marcellinusa i Saturninusa są znane głównie z tradycji hagiograficznej i kalendarzy liturgicznych, bez niezależnych źródeł pozachrześcijańskich.
2. Charakter męczeństwa
- Grupa ta jest czczona jako misjonarze i pierwsi świadkowie wiary w regionie Beauvais.
- Męczeństwo miało charakter publicznej egzekucji (ścięcie) po odmowie złożenia ofiary bóstwom pogańskim.
- Lucjan występuje jako biskup-założyciel (episkopos), Maxianus jako prezbiter, Julian jako diakon, co tworzy pełną strukturę wczesnego Kościoła lokalnego.
3. Kult i wspomnienia liturgiczne
- 3 czerwca – wspólne wspomnienie w tradycji wschodniej (Lucjan i towarzysze).
- 19 marca – data spotykana w niektórych lokalnych lub dawnych kalendarzach zachodnich (prawdopodobnie translacja relikwii lub tradycja regionalna).
- Kult miał szczególne znaczenie w średniowieczu; relikwie św. Lucjana były przedmiotem lokalnej czci i pielgrzymek.
- 8 stycznia – wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim
opr. D. Chmielewski