Diakon, męczennik – wspominany 8 stycznia.
Podstawowe informacje
- Imię: Teofil (Theophilos)
- Znaczenie imienia: „przyjaciel Boga” (gr. theos – Bóg, philos – przyjaciel)
- Stan: diakon
- Towarzysz męczeństwa: św. Helladiusz
- Miejsce męczeństwa: Libia (Afryka Północna)
- Czas: III wiek (datowanie tradycyjne, niepewne)
- Śmierć: męczeńska – spalony żywcem
Kult liturgiczny
- Kościół katolicki: 8 stycznia
- Kościół ormiański:
- 8 stycznia
- poniedziałek po czwartej niedzieli po Pięćdziesiątnicy (wspomnienie św. Teofila)
Hagiografia
Teofil był diakonem Kościoła w Libii i gorliwym wyznawcą Chrystusa. Wraz ze swym towarzyszem Helladiuszem został aresztowany podczas prześladowań chrześcijan. Obaj zostali postawieni przed rzymskim prokonsulem, gdzie publicznie wyznali wiarę chrześcijańską i odmówili udziału w kulcie pogańskim.
Za wierność Chrystusowi poddano ich wyjątkowo okrutnym torturom, mającym złamać ich niezłomność. Według zgodnego przekazu źródeł:
- byli biczowani rózgami,
- rozrywani żelaznymi hakami,
- przypalani w okolicach lędźwi rozżarzonym żelazem i ogniem,
- ciągnięci po ostrych kamieniach lub odłamkach ceramiki,
- przebijani ostrymi przedmiotami.
Mimo narastających cierpień nie wyparli się wiary. Ostatecznie zostali wrzuceni do ognia, gdzie oddali życie, „oddając swe dusze Bogu”.
Św. Teofil jest czczony jako:
- wzór diakona-męczennika,
- świadek wierności Kościoła afrykańskiego w czasach prześladowań,
- przykład jedności duchowieństwa i świeckich w męczeństwie (wraz z Helladiuszem).
Źródła starożytne i średniowieczne
- Martyrologium Rzymskie (8 stycznia)
- Acta Sanctorum
- Greckie Menologium i Menæa
- Leksykon świętych Stadlera
opr. D. Chmielewski