Święty Aleksander Ipatow (ros. Александр Евфимович Ипатов), to prawosławny diakon z ziemi permskiej, który poniósł śmierć męczeńską z rąk bolszewików jesienią 1918 roku.
Wspomnienie liturgiczne tego świętego w kalendarzu gregoriańskim przypada na 22 września (co odpowiada 9 września w tradycyjnym kalendarzu juliańskim/starym stylu).
Aleksander Ipatow urodził się w 1874 roku (część źródeł podaje 1875) w Kazaniu, w rodzinie mieszczańskiej. Po ukończeniu kazańskiej miejskiej szkoły 4-klasowej przeniósł się na Ural, gdzie od 1892 do 1898 roku przebywał jako posłuszny brat (posłusznik) w Święto-Trójcyńskim męskim monasterze w Solikamsku. To tam ukształtowało się jego głębokie powołanie do służby Bogu.
W 1898 roku zdał egzaminy przed komisją duchowną w Permie i objął funkcję świeckiego psalmisty przy cerkwi Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni w Macierzystych Zakładach (Artinskich). W tym okresie założył rodzinę, żeniąc się z Aleksandrą Pietrowną Chruszczową.
Dnia 17 września 1906 roku biskup permski i solikamski Nikanor wyświęcił go na diakona. Dwa lata później, w 1908 roku, ojciec Aleksander został przeniesiony do słynnej cerkwi Zbawiciela (Spaskiej) w Solikamsku. Oprócz żarliwej posługi liturgicznej dał się poznać jako wybitny pedagog – uczył Prawa Bożego (religii) w okolicznych szkołach ziemskich, za co wielokrotnie otrzymywał oficjalne podziękowania i ordery od władz eparchialnych.
Po wybuchu rewolucji październikowej i wkroczeniu Armii Czerwonej do guberni permskiej rozpoczęły się masowe represje przeciwko „elementom klasowo obcym”, w tym głównie duchownym. Dnia 21 września 1918 roku (8 września według starego stylu), w wielkie święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, diakon Aleksander Ipatow został aresztowany przez oddział krasnoarmieńców. Bez sądu i śledztwa, w ramach masowego czerwonego terroru, został rozstrzelany tego samego dnia w Solikamsku.
Po odbiciu miasta przez Białą Armię, z inicjatywy osieroconej rodziny i córki Jeleny, ciało ojca Aleksandra zostało odnalezione i godnie, po chrześcijańsku pochowane na placu przy cerkwi Spaskiej w Solikamsku.
Święty diakon Aleksander Ipatow został oficjalnie wpisany w poczet świętych podczas Jubileuszowego Soboru Biskupów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w sierpniu 2000 roku. Należy do Soboru Nowomęczenników i Wyznawców oraz lokalnego Soboru Świętych Permskich.