Diakon Bernard (wymieniany w źródłach też jako kleryk Bernard, towarzysz archidiakona) to jeden z jedenastu błogosławionych męczenników z Avignonet, którzy zostali zamordowani przez katarów (albigensów) w nocy z 28 na 29 maja 1242 roku.
Bernard był młodym duchownym (klerykiem, w tradycji hagiograficznej często identyfikowanym jako diakon), który służył jako osobisty sekretarz i asystent archidiakona tuluskiego, Raimonda de Cortisan (zwanego Escriban, kanonika a nie diakona). Nie brał bezpośredniego udziału w wydawaniu wyroków inkwizycyjnych, lecz towarzyszył trybunałowi jako pomocnik administracyjny i duszpasterski, dzieląc trudy podróży misyjnej po hrabstwie Tuluzy.
W nocy przed uroczystością Wniebowstąpienia Pańskiego (28 maja 1242 roku) trybunał inkwizycyjny przebywał na zamku hrabiego Tuluzy w Avignonet. Grupa zbrojnych katarów (rycerzy faidits pod wodzą Pierre’a de Mazerolles), wpuszczona potajemnie przez lokalnych spiskowców, wtargnęła do sypialni duchownych. Bernard zginął u boku swojego przełożonego. Według przekazów, uwięzieni duchowni przed śmiercią nie błagali o litość, lecz wspólnie śpiewali hymn Te Deum laudamus (Ciebie, Boże, chwalimy).
Grupa męczenników z Avignonet (Tuluzy) tworzyła oficjalny, papieski trybunał inkwizycyjny powołany przez papieża Grzegorza IX do walki z herezją katarów na południu Francji. Skład tej męczeńskiej grupy (łącznie 11 lub 12 osób w zależności od liczenia sług) przedstawiał się następująco:
Inkwizytorzy i ich zakonni towarzysze:
-
- bł. Wilhelm (Guillaume) Arnaud OP – dominikanin, główny sędzia inkwizytor, znany z bezkompromisowej obrony ortodoksji; oprawcy nienawidzili go najbardziej i przed zabiciem obcięli mu język.
- bł. Stefan z Saint-Thibéry (z Narbonne) OFM – franciszkanin, współinkwizytor i najbliższy współpracownik Wilhelma.
- bł. Bernard de Roquefort (Rupefort) OP – dominikanin, kapłan i towarzysz misji.
- bł. Garcia d’Aure OP – dominikanin, brat zakonny (laik) pomagający w misji.
- bł. Raimond Carbonier OFM – franciszkanin, reprezentant biskupa i towarzysz ojca Stefana.
Duchowieństwo diecezjalne i urzędnicy trybunału:
-
- bł. Raimond de Cortisan (Escriban) – kanonik kapituły tuluskiej i archidiakon z Lézat.
- bł. Bernard – opisywany powyżej diakon/kleryk, asystent archidiakona.
- bł. Pierre d’Arnaud – świecki notariusz trybunału, odpowiedzialny za protokoły.
- bł. Fortanerius (Portanerius) oraz bł. Ademarus (Admer) – duchowni diecezjalni, woźni i oficjaliści trybunału.
- bł. NN (prowizorycznie identyfikowany jako Raimond) – benedyktyński przeor klasztoru w Avignonet, który ugościł trybunał.
Tragiczne wydarzenia w Avignonet stały się bezpośrednim powodem podjęcia przez króla Francji ostatecznej rozprawy z katarami, co doprowadziło do oblężenia i upadku ich głównej twierdzy – Montségur w 1244 roku.
Papież Pius IX formalnie zatwierdził jego kult i dokonał beatyfikacji całej grupy 6 września 1866 roku. Wspomnienie liturgiczne bł. Bernarda i towarzyszy przypada na 29 maja.