Cyriak urodził się w rodzinie rzymskiego patrycjatu. W dorosłym życiu nawrócił się, a swój majątek rozdał ubogim. Św. Cyriak był wybitnym diakonem Kościoła rzymskiego za czasów papieży Marcellinusa i Marcellusa (296-309). W tamtych czasach diakon pełnił wielką rolę w Kościele: głosił kazania, udzielał sakramentów świętych, pomagał biednym i chorym. Stąd Cyriak jako diakon dokonał licznych nawróceń na wiarę katolicką i uzdrowił wielu chorych; znany był wszystkim w Rzymie ze swej gorliwości, dobroczynności i zamiłowania do służenia potrzebującym, a wszystko to czynił z miłości do Jezusa Chrystusa.
W tym miejscu należy przypomnieć kilka wydarzeń z jego życia w Rzymie.
Kiedy Dioklecjan budował w Rzymie łaźnie, Cyriak był jednym z chrześcijan, których cesarz zmuszał do pracy. Jako diakon służył robotnikom budującym łaźnie Dioklecjana, którzy w większości byli chrześcijańskimi niewolnikami. W pracach i w więzieniu Cyriak wyróżniał się dobroczynnością i służbą.
Następnie, kiedy Artemia, córka Dioklecjana, była chora, a cesarz usłyszał, że tylko Cyriak może ją uzdrowić, kazał go uwolnić z więzienia i od pracy, błagając, aby uzdrowił jego córkę. Cyriak, poruszony uzdrowił Artemię i wypędził demona, który ją trapił. Po tym Artemia zapragnęła chrztu świętego, a Dioklecjan dał diakonowi Cyriakowi dom w Rzymie.
Rodzina króla perskiego Szapura I również cierpiała na tę samą chorobę, a Dioklecjan i jego żona Serena, otrzymawszy prośbę od Szapura, wysłali Cyriaka do Persji, gdzie uzdrowił on Rabię, uwalniając ją od demona. Ochrzczona została ona sama, jej ojciec Szapur i wielu Persów. Szapur chciał dać Cyriakowi wiele bogactw, ale diakon nie przyjął i po 45 dniach postu powrócił do Rzymu.
Dwa lata po tym Dioklecjan umarł, a Maksymian, zazdrosny i zły z powodu nawrócenia swojej siostry Artemii, kazał odebrać dom Cyriakowi i uwięzić go. Pretor Carpathius nie był w stanie zmusić Cyriaka i jego towarzyszy do uległości wobec bałwochwalstwa i po związaniu go na stojaku do tortur i oblaniu jego ciała wrzącą smołą, kazał go ściąć wraz z Largo, Smaragdo i innymi towarzyszami.
Po egzekucji został pochowany przy Via Salaria. Później jego relikwie przeniesiono do Santa Maria in Via Lata w Rzymie. Jego relikwie znajdują się również w opactwie Saint Cyricus w Altorf w Alzacji.
Większość relikwii św. Cyriaka znajduje się w Rzymie pod głównym ołtarzem bazyliki Santa Maria przy Via Lata, ale część z nich została 8 sierpnia 1635 r. przeniesiona do Torre Le Nocelle (Włochy) i zachowana w drewnianym popiersiu przedstawiającym Świętego, a od 1993 r., za zgodą kardynała Ruiniego, także drogocenna krew męczennika. Właśnie z tego powodu dla wszystkich, którzy odwiedzą Świętego w dniu 8 sierpnia, ofiarowany jest odpust zupełny.
Św. dk. Cyriaka wzywano w czasie ciężkich pokus i jako obrońcę przed złymi duchami, przy epilepsji, opętaniu i w chorobach oczu. Miał chronić przed zimnem i niepogodą. Jest patronem pokrzywdzonych, ciężkiej pracy, miasta Saint-Cierges w Szwajcarii i miasta Altidona we Włoszech. Święty wydaje się działać przede wszystkim przeciwko dominacji diabła w duszach.
Św. Cyriak przedstawiany jest jako męczennik z liliami męczeńskimi, księgą z egzorcyzmami i diabłem na łańcuchu.
Kult męczennika był rozpowszechniony w całej Europie – to święty do (ponownego) odkrycia.
W 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘙𝘻𝘺𝘮𝘴𝘬𝘪𝘮 pod datą 8 sierpnia czytamy: „Dnia 8-go sierpnia w Rzymie uroczystość św. Męczenników Cyriaka, Larga i Smaragda z 20 towarzyszami, którzy cierpieli w prześladowaniu Dioklecjana i Maksymiana. Ich święte ciała zostały pogrzebane najpierw przez kapłana imieniem Jan przy drodze Salaryjskiej. Później św. Marceli, Papież, kazał przenieść je do włości Lucyny przy Via Ostiensis. Ostatecznie sprowadzono je do miasta i umieszczono w Diakonii Santa Maria w Via Lata.”.
opr. dk. Krzysztof Kaput