Święty Dekoracjusz (Decoratus), czczony jako diakon i męczennik, należy do mało znanej, legendarnej grupy wczesnochrześcijańskich świętych czczonych w Trewirze (Niemcy). W martyrologiach i hagiografii zachodniej wspominany jest niezmiennie w towarzystwie św. Marcelego (Marcellusa), kapłana, oraz ogromnej, symbolicznej liczby4000 bezimiennych towarzyszy-męczenników.
Wspomnienie liturgiczne tej grupy przypada tradycyjnie na 13 września.
Informacje historyczne na temat samego diakona Dekoracjusza oraz o. Marcelego są niezwykle skąpe, a ich żywot opiera się głównie na późniejszych przekazach i tradycji hagiograficznej.
Dekoracjusz pełnił posługę diakona (łac. levita) w młodym Kościele lokalnym, u boku kapłana Marcelego. Choć ich ośrodkiem kultu stał się Trewir (jeden z najstarszych i najważniejszych rzymskich ośrodków chrześcijaństwa na północ od Alp), ich imiona pojawiają się w szerszym rzymskim kontekście pasyjnym.
Postacie diakona Dekoracjusza i prezbitera Marcelego pojawiają się w literackich opisach męczeństwa (łac. Passio) św. Zofii Rzymskiej. Hagiografowie z kręgu bollandystów (Acta Sanctorum) badający te teksty wskazują, że narracja ta ma charakter wysoce legendarny, a sami święci są klasycznymi męczennikami z katakumb.
Tradycja łączy śmierć Dekoracjusza i Marcelego z masowymi prześladowaniami chrześcijan w Imperium Rzymskim (najprawdopodobniej z czasów Dioklecjana na przełomie III i IV wieku).
Dodanie do ich imion 4000 bezimiennych męczenników ma w hagiografii wymiar dwojaki:
-
- Trewir (rzymska Augusta Treverorum) jako stolica rzymskiej prowincji i czasowa rezydencja cesarzy był miejscem masowych i niezwykle krwawych prześladowań wiernych. Liczba ta odzwierciedla pamięć o skali terroru, w którym ginęły całe wspólnoty wiernych, przewodzone przez swoich duchownych – kapłana Marcelego i diakona Dekoracjusza.
- W okresie potrydenckim (po reformacji), kiedy kościoły w Niemczech Północnych i Nadrenii zostały ograbione z relikwiarzy, z rzymskich katakumb masowo sprowadzano kości bezimiennych chrześcijan. Nadawano im zbiorowy patronat znanych z dawnych spisów przewodników duchowych, co tłumaczy tak potężną liczbę „towarzyszy” przypisanych do Dekoracjusza i Marcelego w lokalnym kulcie nadreńskim.
W ikonografii Dekoracjusz przedstawiany jest w tradycyjnym stroju diakońskim – dalmatyce – często z palmą męczeńską w dłoni lub u boku św. Marcelego trzymającego kielich mszalny. Choć ich kult ma dziś charakter wybitnie lokalny i ogranicza się do diecezji trewirskiej oraz dawnych martyrologiów niemieckich, stanowią oni w teologii diakonatu piękny wzór wierności, gdzie diakon do końca trwa przy swoim kapłanie i powierzonym mu ludzie.