Eodald

Święty Eodald (w tekście źródłowym błędnie zapisany w jednym miejscu jako Bodald) to wczesnochrześcijański diakon i męczennik związany z diecezją w Sens we Francji. Jego postać wpisuje się w nurt tzw. hagiografii legendarnej, mającej na celu wykazanie apostolskiego pochodzenia jednego z najważniejszych ośrodków kościelnych w dawnej Galii.

Najstarsze wzmianki o pierwszych ewangelizatorach Sens pochodzą z IX wieku od wybitnych martyrologów: Wandalberta z Prüm, Adona oraz Usuarda. Wskazywali oni, że pierwsi biskupi Sens – Sabinian i Potencjan – ponieśli śmierć męczeńską około 300 roku. Ich groby zostały uroczyście odnalezione w 847 roku przez arcybiskupa Venilo.

Dopiero późniejsza kronika mnicha Odorana z Sens († 1046) oraz powiązana z nią Passio (opis męczeństwa) wprowadzają postać Eodalda i nadają całej historii charakter opowieści o uczniach samych Apostołów. Według tej tradycji Sabinian i Potencjan mieli być bezpośrednimi uczniami Jezusa (z grona 72 wybranych), których św. Piotr wysłał z Rzymu do Galii. Gdy przybyli do Sens, schronienia udzielili im dwaj miejscowi obywatele Serotyn oraz Eodald. Obaj przyjęli chrzest, a następnie zostali wyświęceni na diakonów, stając się filarami nowej wspólnoty.

Passio opisuje szeroko zakrojoną akcję misyjną w Orleanie, Paryżu i Chartres, która z powodu zburzenia pogańskiej świątyni ściągnęła na chrześcijan krwawe prześladowania. Śmierć liderów tej misji miała następować falami. Najpierw ścięto biskupa Sabiniana (31 grudnia). Rok później, w rocznicę śmierci mistrza, u jego grobu schwytano i stracono diakona Serotyna. Dokładnie kolejny rok później, na tym samym cmentarzu klasztoru St-Pierre-le-Vif, śmierć ponieśli biskup Potencjan, Altyn oraz diakon Eodald. Wszyscy trzej zostali pochowani obok św. Sabiniana, również pod datą 31 grudnia.

Współcześni historycy i hagiografowie nie mają wątpliwości, że szczegółowe opisy przygód Eodalda i jego towarzyszy nie znajdują potwierdzenia w faktach. Opowieść ta została w pełni ukształtowana w dobie średniowiecza jako hagiograficzna podbudowa prestiżu metropolii w Sens. Przez wykazanie, że diecezja ta oraz jej sufraganie (Chartres, Orlean, Paryż, Auxerre, Troyes i Meaux) zostały założone przez ludzi, którzy znali Chrystusa i gościli u diakonów takich jak Eodald. Sens mogło rościć sobie prawo do prymatu nad innymi prowincjami kościelnymi we Francji.

Eodald nigdy nie posiadał w kalendarzu własnego, niezależnego wpisu (elogium). Zawsze wspominano go wyłącznie jako towarzysza głównych patronów. W Sens i okolicach czczono go 19 października wraz z całą grupą męczenników. Stare oficjalne Martyrologium Romanum pod dniem 31 grudnia wymieniało jedynie samych biskupów Sabiniana i Potencjana. Nowe Martyrologium Romanum ostatecznie zerwało z późniejszymi legendami o 72 uczniach Chrystusa i przeniosło obchód na tradycyjny dzień 19 października, wspominając wyłącznie Sabiniana i Potencjana jako historycznych, pierwszych pasterzy (biskupów) miasta Sens, pomijając imię Eodalda z powodu braku krytycznych dowodów na jego istnienie.