Święty Eupliusz z Katanii (znany również jako Euplus, gr. Εὔπλος) to wczesnochrześcijański diakon (lub archidiakon) i męczennik, który poniósł śmierć na Sycylii w 304 roku. Jest jednym z najbardziej wyrazistych symboli obrony Ksiąg Świętych w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim przypada na 12 sierpnia, natomiast w Cerkwi prawosławnej i Kościołach wschodnich na 11 sierpnia.
Eupliusz żył i pełnił posługę diakona w Katanii na Sycylii. Jego śmierć miała miejsce w okresie tzw. „wielkiego prześladowania” za panowania cesarza Dioklecjana. Cechą charakterystyczną tej fali represji był edykt nakazujący chrześcijanom bezwzględne wydanie władzom rzymskim wszystkich egzemplarzy Pisma Świętego w celu ich publicznego spalenia. Osoby, które ukrywały księgi, były traktowane jak zdrajcy państwa.
Hagiografia świętego opiera się na starożytnych opisach męczeństwa (Acta) zachowanych w wersjach greckiej i łacińskiej, które noszą znamiona autentycznych rzymskich protokołów sądowych. Dnia 29 kwietnia 304 roku Eupliusz, trzymając w rękach księgę Ewangelii, przyszedł dobrowolnie pod rzymski budynek rządowy (secretarium) w Katanii. Zaczął głośno krzyczeć: „Jestem chrześcijaninem i pragnę umrzeć za imię Chrystusa!”. Rzymski gubernator Kalwizjan (Calvisianus) kazał go natychmiast aresztować i przyprowadzić przed swoje oblicze. Towarzyszący urzędnik, Maximus, oskarżył Eupliusza o posiadanie zakazanych pism. Namiestnik zapytał, skąd ma te księgi i czy przyniósł je z domu. Diakon odpowiedział: „Nie mam domu, noszę je zawsze przy sobie”.Kalwizjan nakazał mu przeczytać fragment zakazanej księgi. Eupliusz otworzył tekst i przeczytał na głos słowa Chrystusa: „Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, albowiem do nich należy królestwo niebieskie” (Mt 5,10). Następnie dodał cytat o naśladowaniu Mistrza: „Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje” (Mt 16,24). Zapytany przez sędziego, co to oznacza, Eupliusz odpowiedział, że to Prawo Pańskie przekazane mu przez samego Jezusa Chrystusa. Po tym pierwszym przesłuchaniu został wtrącony do lochu.
Ostateczna rozprawa odbyła się 12 sierpnia 304 roku. Diakona ponownie postawiono przed sądem i zażądano, aby złożył pogańską ofiarę rzymskim bogom (Marsowi, Apollinowi i Eskulapowi) w zamian za wolność. Eupliusz zdecydowanie odmówił, deklarując, że wielbi wyłącznie Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego. Został poddany okrutnemu biczowaniu oraz rozciąganiu na torturach (equuleus). Podczas męczarni nieustannie dziękował Bogu i głośno się modlił. Widząc jego niezłomność, gubernator wydał wyrok śmierci przez ścięcie mieczem. Kat powiesił skazanemu na szyi jego własną księgę Ewangelii, z którą Eupliusz przeszedł na miejsce stracenia.
Święty Eupliusz jest – obok św. Agaty – głównym współpatronem sycylijskiej Katanii. Czczony jest również jako patron miast Trevico oraz Francavilla di Sicilia.
Po egzekucji chrześcijanie potajemnie zabrali i pochowali jego ciało. W X wieku, uciekając przed inwazją arabską na Sycylię, relikwie przeniesiono do kontynentalnej części Włoch. Obecnie spoczywają w katedrze Wniebowzięcia NMP w miasteczku Trevico(region Kampania). W 1654 roku cząstka kości świętego została uroczyście zwrócona diecezji w Katanii.