Święty Firmat z Messyny to wczesnochrześcijański męczennik, którego wspomnienie liturgiczne przypada na 5 października. Informacje o jego życiu są niezwykle skąpe i opierają się niemal wyłącznie na wzmiankach w dawnych kalendarzach liturgicznych oraz martyrologiach.
Najstarsze ramy pamięci o tej grupie męczenników przynosi spis przypisywany św. Hieronimowi Martyrologium Hieronymianum. Pod dniem 5 października wspomina on o męczeństwie na Sycylii (in Sicilia) Placyda, Eutychiusza oraz ich towarzyszy. Liczba współmęczenników różni się w zależności od zachowanych rękopisów: kodeks z Echternach (E) wymienia 8 osób, natomiast kodeksy z Berna (B) i Weißenburga (W) mówią o 30 towarzyszach. Tekst ten nie podaje jednak jeszcze imienia Firmata ani szczegółów śmierci.
Stare Martyrologium Romanum wymienia Firmata wprost z imienia. Jest on lokowany w Messynie na Sycylii jako jeden z towarzyszy św. Placyda (uznawanego za ucznia św. Benedykta). Według tej tradycji Firmat poniósł śmierć u boku Placyda, jego rodzeństwa (Wiktora, Eutychiusza i Flawii) oraz Donata, Fausta i trzydziestu innych chrześcijan.
Wokół męczeństwa grupy z Messyny narosły późniejsze legendy historyczne. Tradycja zapisana w starym Martyrologium przypisuje ich śmierć najazdowi pogańskiego lub muzułmańskiego pirata/korsarza o imieniu Manuchus. Współcześni historycy i hagiografowie przypuszczają, że Firmat i jego towarzysze padli ofiarą jednego z wielu najazdów arabskich piratów, którzy regularnie łupili brzegi Sycylii we wczesnym średniowieczu.
W toku reformy kalendarza liturgicznego i rewizji źródeł, Nowe Martyrologium Romanum (Martyrologium Romanum z 2001/2004 r.) zredukowało wpis pod dniem 5 października. Obecnie oficjalnie wspomina się w tym dniu jedynie św. Placyda, ze względu na brak historycznych dowodów pozwalających na jednoznaczne potwierdzenie szczegółów dotyczących życia i śmierci Firmata oraz pozostałych osób. W ikonografii i lokalnych kultach sycylijskich Firmat pozostaje jednak częścią tradycji o „męczennikach z Messyny”.