Honorat i Feliks

Święty Honorat (wł. Onorato) to starożytny diakon, wyznawca i męczennik Kościoła z okresu prześladowań rzymskich. Choć w hagiografii rzymskiej imię to nosi wielu świętych, postać ta jest nierozerwalnie związana z regionalnym kultem w południowych Włoszech (w regionie Basilicata), gdzie czczony jest jako najbliższy towarzysz i współmęczennik świętego Januariusa (wł. San Gianuario) – biskupa pochodzącego z Afryki Północnej (Kartaginy).

Według tradycji zawartej w Acta Sanctorum i spisanej m.in. przez XVII-wiecznego historyka Ferdinando Ughelliego, diakon Honorat wraz z drugim diakonem, Feliksem, towarzyszył biskupowi Januariusowi w jego misji ewangelizacyjnej. Wszyscy trzej uciekli z Afryki Północnej (prawdopodobnie przed lokalnymi niepokojami lub wcześniejszymi prześladowaniami) i wylądowali na wybrzeżu Kalabrii. Stamtąd ruszyli w głąb lądu, głosząc Ewangelię mieszkańcom starożytnej Lukanii (dzisiejsza Basilicata).

Działalność misyjna trzech duchownych szybko zwróciła uwagę rzymskich władz. W mieście Potenza zostali postawieni przed rzymskim urzędnikiem o imieniu Leoncjusz (wł. Leonzio). Zarzucono im burzenie porządku publicznego oraz szerzenie zakazanej religii chrześcijańskiej.

Wobec groźby natychmiastowych tortur i wyroku śmierci, misjonarzom udało się zbiec z rzymskiego aresztu. Schronienie znaleźli w górzystych rejonach w pobliżu starożytnego miasta Marsico (dzisiejsze Marsico Nuovo), gdzie zostali bardzo ciepło przyjęci przez tamtejszą, ukrytą wspólnotę wiernych.

Gubernator Leoncjusz nie zrezygnował z procesu i wysłał za zbiegami oddział żołnierzy. Oprawcy dopadli biskupa oraz jego diakonów w gęstym lesie na zboczach Monte Arioso (w pasmie Apeninów Lukarańskich). Ponieważ chrześcijanie kategorycznie odmówili złożenia ofiar pogańskim bożkom, zostali skazani na natychmiastową śmierć przez ścięcie. Tradycja lokalna podaje, że w przeciwieństwie do tradycyjnego rzymskiego miecza, diakon Honorat, diakon Feliks oraz biskup Januarius zostali ścięci przy użyciu toporów (siekier). Śmierć ta miała miejsce podczas wielkich prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Dioklecjana (przełom III i IV wieku).

Ciała męczenników przez dłuższy czas spoczywały w zapomnieniu w górskim lesie. Według hagiograficznej opowieści, kilkaset lat później pobożnej kobiecie imieniem Amelia (w innych wersjach Zuzanna) objawił się we śnie anioł, który dokładnie wskazał miejsce ukrycia ciał. Relikwie trzech męczenników zostały uroczyście wykopane i przeniesione do Marsico Nuovo, stając się fundamentem tamtejszego Kościoła. Kości diakona Honorata zostały złożone wraz z pozostałymi w ołtarzu głównym dedykowanej im świątyni.

Główna uroczystość ku czci biskupa Januariusa i jego diakonów przypada na 26 sierpnia. Jest to dzień wielkiego odpustu i procesji z relikwiarzami na ulicach Marsico Nuovo, którego patronem jest cała ta trójka męczenników.

W ikonografii regionalnej regionu Basilicata, święty diakon Honorat przedstawiany jest zazwyczaj u boku św. Januariusa, ubrany w dalmatykę, z gałązką palmową w dłoni lub toporem u stóp, symbolizującym narzędzie jego męczeństwa.