Euzebia, znana również pod przybranym imieniem Xena (gr. „obca, nieznajoma”), pochodziła ze znakomitej, zamożnej rodziny rzymskiej. Od wczesnej młodości odznaczała się głęboką pobożnością, a mając zamiar zachować dozgonną czystość, potajemnie rozdała swój majątek ubogim.
W dniu planowanego ślubu, by uniknąć zaaranżowanego małżeństwa, uciekła z Rzymu w przebraniu mężczyzny, w towarzystwie dwóch swoich niewolnic (służebnic, które również zostały męczennicami). Podróżowały najpierw do Aleksandrii, a stamtąd na wyspę Kos. Tam Euzebia przyjęła imię Xena.
Za radą mnicha Paulusa, którego spotkała na Kos, przeniosła się do Mylasy (dzisiejsze Milas w Turcji), gdzie Paulus był wówczas biskupem. Biskup Paulus wyświęcił ją na dziewicę i diakonisę. W Mylasie Euzebia założyła klasztor i kościół poświęcony św. Szczepanowi, gdzie wiodła życie w surowej ascezie wraz ze swoimi towarzyszkami i innymi dziewicami. Zasłynęła jako dobroczyńca potrzebujących, pocieszycielka cierpiących i przewodniczka grzeszników.
Cuda i śmierć:
Zmarła około 450 roku podczas modlitwy. Według tradycji, w momencie jej śmierci nad klasztorem pojawiła się aureola gwiazd otaczająca świetlisty krzyż, która towarzyszyła konduktowi pogrzebowemu aż do pochówku. Po jej śmierci jedna z niewolnic ujawniła jej prawdziwe imię i rzymskie pochodzenie. Przy jej relikwiach miały miejsce liczne uzdrowienia chorych.
Wspomnienie liturgiczne:
- Kościół katolicki: 24 stycznia
- Kościół prawosławny: 18 stycznia, 24 stycznia (wspominana bywa również 25 stycznia)
- Inne Kościoły wschodnie: 24 stycznia (koptyjski, etiopski, syryjsko-ortodoksyjny), 27 i 31 grudnia (ormiański)
opr. D. Chmielewski