Męczeństwo Ireneusza i Mustioli wspomina 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘏𝘪𝘦𝘳𝘰𝘯𝘺𝘮𝘪𝘢𝘯𝘶𝘮, 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘜𝘴𝘶𝘢𝘳𝘥𝘪, 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘙𝘰𝘮𝘢𝘯𝘶𝘮, oraz ich 𝘗𝘢𝘴𝘴𝘪𝘰¹.
Wedle nich Ireneusz był diakonem w Clusium (to Chiusi – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Siena), który pochował ciało męczennika Feliksa. Został aresztowany przez Turtiusa, który następnie kazał mu biec przed swoim wozem z Sutri (miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Viterbo) do Chiusi, gdzie potem został uwięziony.
Następnie był torturowany i zginął na oczach Mustioli, pięknej chrześcijanki, która nie chciała ulec Turtiusowi, a w końcu także ją spotkała śmierć. Ta ostatnia miała być krewną cesarza Klaudiusza II, co z oczywistych względów jest fikcją. W 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮𝘙𝘰𝘮𝘢𝘯𝘶𝘮 Mustiola nazywana jest matroną, podczas gdy w aktach pojawia się jako dziewica.
Działo się to wszystko w drugiej połowie III w. za panowania cesarza Aureliana (270-275), który był wrogi wobec chrześcijaństwa.
„Męczeństwo Mustioli, Ireneusza i Feliksa¹
Streszczenie:
Pod rządami cesarza Aureliana doszło do okrutnego prześladowania chrześcijan. Dowiaduje się, że w Toskanii wielu nawraca się na chrześcijaństwo. Wysyła Turtiusa, wikariusza prefektury, aby przesłuchiwał chrześcijan. Turtius przybywa do civitas Falisca i nakazuje przyprowadzić do siebie każdego chrześcijanina, jakiego można spotkać.
Pewien ksiądz (prezbiter) Feliks, słysząc o prześladowaniach Turtiusa, gromadzi chrześcijan i pociesza ich, mówiąc, aby byli gotowi do walki. Potępia go curialis, który twierdzi, że najbogatszy ksiądz Feliks nawraca ludzi na chrześcijaństwo i można go znaleźć w agrum filiseum. Turtius przy pomocy żołnierzy aresztuje Feliksa i przygotowuje trybunał w civitas Falisca. Turtius przesłuchuje Feliksa, który poucza go o życiu wiecznym i odrzuca życzenie Turtiusa, aby porzucił wiarę. Turtius rozkazuje zmiażdżyć mu usta. Gdy zostaje dotkliwie pobity, Feliks umiera. Jego ciało odbiera diakon Ireneusz i zakopuje je pod murami miasta Sutri (sutrina civitas) 9 dnia przed kalendarzem lipcowym [= 23 czerwca].
Turtius nakazuje aresztować Ireneusza, przykuć go łańcuchami do Chiusi (civitas Clusina) i uwięzić. Chrześcijańska dziewica Mustiola, ofiarowując pieniądze strażnikom, przychodzi w nocy i opiekuje się wieloma uwięzionymi chrześcijanami, myjąc im stopy, lecząc ich rany oraz dostarczając żywność i ubrania. Niejaki Torquatus mówi Turtiusowi, że Mustolia, najszlachetniejsza kuzynka Klaudiusza, pociesza więźniów. Rozgniewany Turtius początkowo przywołuje Mustiolę, ale widząc, jaka jest piękna, odsyła ją do domu i tam przesłuchuje. Pytając o jej szlachetność, Mustiola wyjaśnia, że szlachetność pochodzi z krwi chrześcijańskich świętych, odrzuca bliskich i opowiada o swoim przywiązaniu do Chrystusa. Turtius radzi jej, aby nie odrzucała bliskich, ale składała ofiary zgodnie z poleceniem cesarzy i cieszyła się jego bogactwami.
Ponieważ Mustiola odrzuca to, Turtius nakazuje ścięcie wszystkich więźniów, a Ireneusa torturowanie na stojaku przed nią. Ponieważ odmawia złożenia ofiary, Ireneusz jest torturowany pazurami i płonącymi płomieniami. Ireneusz chwali Boga i umiera. Mustiola mówi Turtiusowi, że Ireneus zdobędzie chwałę na zawsze, podczas gdy on będzie płonął na wieki. Turtius nakazuje bicie Mustioli biczami ważonymi ołowiem (plumbatae), a ona umiera piątego dnia przed nonami lipca [= 3 lipca]. Jej ciało odbiera jeden z jej niewolników imieniem Marcus i zakopuje pod murami Chiusi, gdzie do dziś rozkwita jej modlitwa.”
W 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘙𝘻𝘺𝘮𝘴𝘬𝘪𝘮 pod datą 3 lipca czytamy: „W Chiusi w Toskanii męczeństwo św. Ireneusza, Diakona i Mustioli, Matrony, którzy musieli znosić okropne męczarnie pod cesarzem Aurelianem i tak zasłużyli na koronę męczeństwa.”
¹Por. Martyrologium Hieronymianum, p. 617; Martyrologium Romanum, p. 268, tłum. P. Turbak s. 189: „W Chiusi, w Etrurii, świętych męczenników Ireneusza diakona i Mustioli matrony. Dręczeni srogimi mękami za cesarza Aureliana zasłużyli sobie na korony męczeńskie”; Passio, BHL I 4455;BS IX 681-685 (S. Ferrali).
opr. dk. Krzysztof Kaput