Jan Lampadysta (gr. Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής), czczony na Cyprze jako wielki cudotwórca. W polskim i zachodnim piśmiennictwie jego przydomek bywa niekiedy omyłkowo tłumaczony z łaciny jako „z Lampedusy”, podczas gdy w rzeczywistości pochodzi on od cypryjskiej wioski Lampadou.
Wspomnienie tego świętego diakona przypada dokładnie na 4 października.
Jan urodził się w X wieku w wiosce Lampadou (w regionie Marathasa w górach Troodos na Cyprze). Był jedynym, długo wyczekiwanym dzieckiem zamożnych i pobożnych rodziców – kapłana Kyriakosa i jego żony Anny. Od dzieciństwa wyróżniał się bystrością umysłu, skromnością oraz miłością do modlitwy i pism świętych.
Gdy Jan dorastał, rodzice postanowili ożenić go z córką bogatego lokalnego właściciela ziemskiego. Jan pragnął jednak oddać swoje życie wyłącznie Bogu w celibacie i odmówił zawarcia małżeństwa, uciekając z domu. Według legendy, odrzuceni rodzice niedoszłej narzeczonej poczuli się głęboko urażeni. Podali młodzieńcowi truciznę (lub użyli czarów), w wyniku czego Jan całkowicie stracił wzrok w wieku zaledwie 18 lat. Mimo ślepoty Jan nie poddał się rozpaczy. Uznał to kalectwo za znak, by jeszcze mocniej odsunąć się od spraw doczesnych. Przyjął święcenia diakonatu i zamieszkał jako mnich-asceta w jaskini niedaleko rzeki Setrachos. Prowadził tam surowe życie pełne postów (jadał raz na 3-4 dni) i nieustannej modlitwy. Słynął z głębokich pouczeń duchowych, którymi dzielił się z przybywającymi do niego ludźmi.
Bóg obdarzył młodego diakona darem uzdrawiania chorych oraz wypędzania demonów. Jan zmarł w opinii świętości w bardzo młodym wieku – mając zaledwie 22 lata. Trzy dni przed śmiercią miał ujrzeć trzy sępy krążące nad jego pustelnią, co odczytał jako zapowiedź bliskiego odejścia do Pana. Został pochowany przez swojego ojca.
Nad grobem świętego diakona szybko wybudowano kaplicę, która z czasem rozrosła się w potężny kompleks monastyczny –Monaster św. Jana Lampadysty w Kalopanajotis.
Miejsce to od wieków słynie z licznych uzdrowień, zwłaszcza z chorób oczu oraz zaburzeń psychicznych i opętań. Wspaniałe, średniowieczne freski zdobiące mury tego klasztoru sprawiły, że w 1985 roku został on wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Relikwie świętego (w tym jego czaszka) do dziś spoczywają w tamtejszej cerkwi i są celem licznych pielgrzymek.