Losy diakona Łukasza (Lucas, Luca) splecione były z jego biskipem Paulinem – pierwszym biskupem miasta Lukka w Toskanii we Włoszech, Severusem – kapłanem oraz Theobaldem – żołnierzem. Wszyscy oni w I wieku ponieśli śmierć męczęńską w Lukce.
Paulin pochodził z Antiochii (dziś Antakya/Hattay w Turcji) był biskupem Lukki i poniósł męczeńską śmierć podczas prześladowań chrześcijan pod rządami cesarza Nerona około 67 r. Brak jest źródeł historycznych mówiących o jego życiu, działalności i śmierci.
𝗣𝗼𝗱𝗮𝗻𝗶𝗮
Według tradycji Paulin towarzyszył apostołowi Piotrowi w drodze z Antiochii do Rzymu i został przez niego wyświęcony na biskupa Lukki. Po tym, jak Paulin nawrócił tam wielu ludzi, Neron kazał go schwytać i rzucić na arenę dzikim zwierzętom. Nie mogły one jednak i nie chciały mu zaszkodzić. Dopiero po dalszych torturach biskup Paulin zmarł. Chrześcijanie Antoniusz i Waleriusz zaopiekowali się ciałami Paulina, Sewera, Łukasza i Teobalda (kapłana, diakona i żołnierza), którzy zostali wraz z nim straceni i pochowali je z honorami w Lukce. Waleriusz zastąpił Paulina na stanowisku biskupa Lukki.
𝗟𝗲𝗴𝗲𝗻𝗱𝗮 𝗶 𝘁𝗿𝗮𝗱𝘆𝗰𝗷𝗮
Historia ich cierpień jest czysto legendarna. Została napisana po rzekomym odkryciu grobu w 1261 roku i wzorowana jest na 𝘗𝘢𝘴𝘴𝘪𝘰 𝘥𝘦𝘴 𝘛𝘰𝘳𝘱𝘦𝘴 w Pizie. W XI/XII wieku kronikarze miasta Lukka opisywali swoje miasto jako drugie po Rzymie miasto chrześcijańskie we Włoszech, tradycja ta utrwaliła się na tym obszarze. Tak naprawdę pierwsze dowody chrześcijaństwa w Lukce znaleziono dopiero w roku 325. Po raz pierwszy wzmiankowano o biskupie Lukki jako uczestniku synodu na Sardyce – dzisiejszej Sofii – w roku 343.
𝗦𝘇𝘁𝘂𝗸𝗮
W Lukce znajduje się renesansowy kościół – bazylika mniejsza – który poświęcony jest św. Paulinowi z Antiochii, patronowi miasta (San Paolino lub Santi Paolino e Donato). Wewnątrz znajduje się obraz przypisywany Angelo Puccinelliemu – „Złożenie do grobu czterech świętych” lub „Pogrzeb św. Paulina i świętych Sewera, Teobalda i Łukasza diakona”. Jest to jedno z najwyższej jakości dzieł XIV wieku znajdujących się w Lukce, być może nawet prospekt skrzyni relikwiarzowej.
To interesujący obraz, gdzie wszyscy czterej święci leżą w jednej szerokiej trumnie. Najdalej leży diakon, następny jest rycerz w długich czerwonych szatach. Następnie Paulin w stroju biskupa z mitrą biskupią w czerwono-czarnych i złotych szatach. Na dłoniach widać ślady po przebiciu ich gwoździami. Najbliższą postacią jest kapłan w złoto-żółtej szacie.
Na czole grobowca stoi mnich benedyktyński i kapłan w kapie oraz z rękami złączonymi w modlitwie. U stóp znajdują się dwaj święci, pierwszy w czarno-zielonym płaszczu i kapłan w czerwonym płaszczu. Na grobie znajdują się dwie tarcze i napis z imionami świętych.
𝗠𝗮𝗿𝘁𝘆𝗿𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝘂𝗺
W 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘙𝘻𝘺𝘮𝘴𝘬𝘪𝘮 pod datą 12 lipca czytamy: „W Lucca w Toskanii śmierć męczeńska św. Paulina, wyświęconego przez Apostoła Piotra na pierwszego Biskupa tegoż miasta. Po wielu męczarniach wraz z wielu towarzyszami znalazł śmierć za czasów Nerona u stóp góry Pizano.”
opr. dk Krzysztof Kaput