Święty Marian to wczesnochrześcijański diakon i męczennik żyjący w III wieku, którego wspomnienie liturgiczne przypada na 17 października. Jego postać oraz historia są ściśle powiązane z grupą męczenników z Efezu (w dzisiejszej Turcji), na czele której stał kapłan Diodor.
Wydarzenia te miały miejsce w okresie krwawych i systematycznych prześladowań chrześcijan w Imperium Rzymskim, najprawdopodobniej za panowania cesarza Decjusza (ok. 250 r.) lub Waleriana (ok. 258 r.).
Wyznawcy Chrystusa w Efezie, nie mogąc jawnie sprawować kultu, gromadzili się potajemnie w podziemnych katakumbach i jaskiniach poza murami miasta. Podczas jednego z takich spotkań, gdy kapłan Diodor wraz z diakonem Marianem sprawowali Mszę świętą dla lokalnej wspólnoty, miejsce to zostało otoczone przez rzymskich żołnierzy. Rzymianie, chcąc uniknąć rozgłosu towarzyszącego publicznym egzekucjom lub pragnąc ukarać chrześcijan w sposób wyjątkowo bezwzględny, podjęli decyzję ozamurowaniu wejścia do jaskini. Diakon Marian, kapłan Diodor oraz wszyscy zgromadzeni tam wierni zostali pogrzebani żywcem. Ponieśli śmierć męczeńską z powodu braku powietrza i głodu, do końca modląc się we wnętrzu grobowca.
W tradycji hagiograficznej grupa Mariana i Diodora bywa czasami literacko lub geograficznie łączona z inną, niezwykle słynną opowieścią z Efezu – Legendą o Siedmiu Śpiących. Tamta tradycja mówi o siedmiu młodych chrześcijańskich żołnierzach, którzy również zostali zamurowani w jaskini za czasów Decjusza, lecz według podania nie umarli, a zapadli w cudowny, trwający kilkaset lat sen. Choć obie grupy poniosły zbliżoną karę w tym samym mieście i zbliżonym czasie, w oficjalnych martyrologiach KościołaMarian, Diodor i ich towarzysze są traktowani jako odrębni, historyczni męczennicy, którzy rzeczywiście oddali życie za wiarę podczas sprawowania liturgii.
Wspomnienie świętego diakona Mariana, kapłana Diodora oraz pozostałych bezimiennych osób, które poniosły śmierć w zamurowanej jaskini, od stuleci zapisane jest w kalendarzach chrześcijańskich pod dniem 17 października. Są oni czczeni jako wzór wierności Eucharystii aż do ostatecznej ofiary z życia.