Mateusz Ulicky (cz. Matouš Ulický) był ewangelickim (husyckim) diakonem i męczennikiem wiary, który poniósł śmierć w okresie wojny trzydziestoletniej. Kościoły protestanckie wspominają go 11 września (dzień jego egzekucji w 1627 roku). W tradycji ewangelickiej jego postać traktowana jest jako symbol wierności sumieniu i obrony wolności religijnej przed siłową rekatolicyzacją Czech.
Ulicky służył jako diakon (w tradycji protestanckiej stopień ten oznaczał ordynowanego pomocnika pastora) w czeskim mieścieČáslav (niem. Tschaslau). Był gorliwym kaznodzieją reformacji.
Momentem, który zaważył na jego losie, było konsekwentne udzielanie wiernym Komunii Świętej pod dwiema postaciami (chleba i wina – tzw. kelich luteran i utrakwistów). Po klęsce czeskich protestantów w bitwie na Białej Górze (1620), administracja habsburska uznała to za przestępstwo i wydała nakaz jego aresztowania. Ulicky zdołał zbiec przed katami. Ukrywał się i wędrował po Węgrzech, Austrii oraz Morawach. Mimo bezpiecznego schronienia na wygnaniu, miłość do opuszczonych parafian skłoniła go do potajemnego powrotu do Czech, by nieść im potajemne wsparcie duchowe.
Został ujęty przez cesarskich żołnierzy, gdy wracał z potajemnych odwiedzin u ciężko chorego parafianina. Przewieziono go do więzienia, gdzie poddano go brutalnym przesłuchaniom. Żądano od niego zaparcia się ewangelickich nauk i przejścia na katolicyzm, co stanowczo odrzucił.
Skazano go na pokazową i niezwykle okrutną śmierć. Dnia 11 września 1627 roku kat najpierw odrąbał mu prawą rękę, którą diakon udzielał wiernym sakramentu pod postacią wina, a następnie ściął go mieczem. Na koniec jego ciało zostało poćwiartowane, a szczątki rozwieszone na palach wokół miasta ku przestrodze innych ewangelików.
Mateusz (Matthäus) Ulicky jest wpisany do oficjalnego Niemieckiego Kalendarza Ewangelickiego (Evangelischer Namenkalender) jako świadek wiary i męczennik, będący uosobieniem biblijnej maksymy „Więcej trzeba słuchać Boga niż ludzi”.