Święty Mikołaj Zapolski (diakon Mikołaj Aleksandrowicz Zapolski) to nowomęczennik Kościoła prawosławnego, który został stracony w czasach sowieckich czystek. Padł ofiarą stalinowskiego terroru, odmawiając fałszywych zeznań, a w 2002 roku został kanonizowany.
Urodził się 29 listopada 1889 roku we wsi Siwkowo w guberni moskiewskiej, w rodzinie duchownego. Ukończył szkołę duchowną w Zwenigorodzie w 1907 roku. W 1920 roku przyjął święcenia diakonatu, a od 1925 roku służył w cerkwi Przemienienia Pańskiego we wsi Bolszyje Wiaziomy pod Moskwą. Dał się poznać jako gorliwy i oddany duchowny w trudnych czasach ateizacji państwa.
Został aresztowany na początku 1938 roku w ramach masowych prześladowań religijnych. Władze sowieckie oskarżyły go o prowadzenie działalności antyradzieckiej oraz rzekome szerzenie kalumnii na temat państwa. Diakon Mikołaj wykazał się niezłomną wiarą. Podczas przesłuchań i konfrontacji ze sfalszowanymi świadkami kategorycznie odrzucił wszystkie oskarżenia i nie obciążył nikogo innego. Dniq 2 czerwca 1938 roku tzw. „trójka NKWD” skazała go na śmierć. Został rozstrzelany 27 czerwca 1938 roku na poligonie w Butowie pod Moskwą, miejscu kaźni tysięcy chrześcijan. Ciało złożono w masowej mogile.
W 1939 roku funkcjonariusze NKWD odpowiedzialni za jego sprawę sami zostali aresztowani za fabrykowanie dowodów. Akta diakona Mikołaja posłużyły jako jawny dowód ich przestępstw. Mimo to, ze względu na „status społeczny” (bycie duchownym), wyroku na Mikołaju wówczas nie cofnięto. Święty Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego zaliczył go w poczet świętych 7 maja 2002 roku. Cerkiew czci jego pamięć w dzień męczeńskiej śmierci – 27 czerwca (według kalendarza gregoriańskiego) oraz w Soborze Nowomęczenników i Wyznawców.