Olaus Petri (Olof Persson) był czołową postacią szwedzkiej Reformacji. Dzięki jego działalności Szwecja przyjęła luteranizm, a język szwedzki stał się językiem narodowej liturgii i literatury.
📖 Życiorys i Formacja
-
- Początki: Urodził się w 1493 roku w Örebro w rodzinie kowala.
- Studia w Wittenberdze: Wraz z bratem Laurentiusem studiował w Niemczech. Był bezpośrednim uczniem Marcina Lutra i Filipa Melanchtona. Świadkował ogłoszeniu 95 tez.
- Powrót do Szwecji (1519): Przywiózł idee reformacyjne do ojczyzny. Został wyświęcony na diakona i zaczął głosić kazania w Strängnäs, które przyciągnęły uwagę króla Gustawa Wazy.
🛠️ Dzieło Reformacji
-
- Sekretarz Sztokholmu: Jako kaznodzieja w katedrze Storkyrkan i kanclerz królewski, wprowadzał zmiany religijne w stolicy.
- Przekład Biblii: Był głównym autorem tłumaczenia Nowego Testamentu na język szwedzki (1526) oraz współautorem pełnej Biblii Gustawa Wazy (1541).
- Liturgia i Muzyka: Napisał pierwszą szwedzką mszę (Svenska messan) oraz wiele hymnów, kładąc fundamenty pod szwedzką poezję religijną.
- Historyk:N apisał „Kronikę szwedzką” (En svensk krönika), będącą krytycznym spojrzeniem na historię kraju.
⚖️ Konflikt z Królem i Dziedzictwo
-
- Odwaga cywilna: Olaus wierzył w rozdział władzy świeckiej od duchownej. Krytykował króla Gustawa Wazę za bezwzględność i chęć całkowitego podporządkowania sobie Kościoła.
- Wyrok śmierci: W 1540 roku został skazany na śmierć za rzekomą zdradę (nieujawnienie spisku, o którym dowiedział się podczas spowiedzi). Ostatecznie został ułaskawiony po wpłaceniu wysokiej grzywny.
- Ostatnie lata: Poświęcił się pracy duszpasterskiej jako proboszcz w Sztokholmie. Zmarł w 1552 roku.
🗓️ Wspomnienie Liturgiczne
Współcześnie Olaus Petri jest wspominany wraz ze swoim bratem, Laurentiusem Petri (pierwszym ewangelickim arcybiskupem Uppsali):
-
- Data: 19 kwietnia (niektóre kalendarze luterańskie, m.in. ELCA).
- Symbolika: Bracia reprezentują dopełniające się nurty Reformacji: Olaus jako charyzmatyczny kaznodzieja i reformator „oddolny”, Laurentius jako organizator struktur Kościoła Szwecji.
🛡️ Zasady Sędziego (Domarregler)
Olaus Petri do dziś jest znany w szwedzkim systemie prawnym. Napisał zestaw wytycznych dla sędziów, z których najważniejsza brzmi: „Dobro ludu jest najwyższym prawem”. Tekst ten jest do dziś drukowany na wstępie do szwedzkiego kodeksu prawnego.
Olaus Petri formalnie pozostał diakonem w sensie hierarchicznym, ale w praktyce pełnił funkcję pastora (proboszcza).