Święty Salutaris to archidiakon Kościoła w Kartaginie, wyznawca i męczennik z przełomu V i VI wieku. Jego oficjalne wspomnienie liturgiczne w Martyrologium Rzymskim przypada na 13 lipca (choć w tradycji bywa wymieniany w grupie męczenników afrykańskich czczonych także dzień wcześniej).
Jego hagiografia jest nierozerwalnie związana z postacią biskupa Kartaginy, św. Eugeniusza oraz drugiego diakona, św. Murity. Głównym źródłem historycznym opisującym jego czyny jest dzieło biskupa Wiktora z Wity – Historia persecutionis Africae provinciae.
Rola w Kościele i tło prześladowań
Salutaris piastował urząd archidiakona Kartaginy, co oznaczało, że był najważniejszym administratorem diecezji i „prawą ręką” biskupa Eugeniusza.
Główna fala terroru Afryka Północna przypadła na rok 484, wówczas barbarzyńscy Wandale pod wodzą ariańskiego króla Huneryka brutalnie zwalczali chrześcijan wiernych wyznaniu nicejskiemu (katolickiemu).
Tradycja hagiograficzna podkreśla, że Salutaris trzykrotnie mężnie wyznał Chrystusa (tres confessiones) w obliczu sędziów i katów. Za każdym razem, mimo ponawianych, wyrafinowanych tortur, odmawiał przejścia na arianizm.
Jako archidiakon stał na czele kapłanów i niższych duchownych prowadzonych na przesłuchania. Był torturowany jako pierwszy z grupy niższych hierarchów, dając przykład niezłomności swojemu podwładnemu, diakonowi Muricie. Zanim sam został skazany na banicję, Salutaris wraz z Muritą odważnie przewodził wiernym Kartaginy podczas tajnego, uroczystego pochówku Siedmiu Mnichów z Gafsy. Zakonnicy ci zostali zatłuczeni na śmierć z rozkazu Huneryka, a ich ciała porzucono, by zjadły je zwierzęta. Postawa archidiakona podniosła na duchu prześladowaną społeczność.
W odwecie za nieugiętą postawę król Huneryk skazał biskupa Eugeniusza, archidiakona Salutarisa oraz około 500 innych duchownych (w tym bardzo młodych chłopców pełniących funkcje lektorów) na natychmiastową deportację. Zostali oni wygnani na spieczoną słońcem pustynię w Trypolitanii (dzisiejsza Libia). Pędzeni nieludzko przez pustynne piaski, pozbawieni jedzenia i wody, dobijani przez strażników, niemal wszyscy duchowni zmarli z wycieńczenia. Archidiakon Salutaris zakończył swój ziemski bieg jako konający na wygnaniu wyznawca około 505 roku.