Święty Sozjusz (wł.: Sosso, Sossio lub Sosio) urodził się ok. 275 roku w Misenum, przysiółku w gminie Bacoli koło Neapolu. Należał do znanej rodziny księgarzy. Jego postać jest mocno zjednoczona z postacią biskupa Januarego, łączy je głęboka więź przyjaźni. Był młodym, światłym diakonem kościoła w Misenum – ważnej bazy morskiej Imperium Rzymskiego w Zatoce Neapolitańskiej – gorliwym w swojej funkcji i pokornie uległym swojemu biskupowi Januaremu. Został zamęczony wraz ze świętym bp Januarym w Pozzuoli podczas prześladowań Dioklecjana. Dniem jego święta jest 23 września, czyli data, trzy dni po śmierci, w której jego zwłoki zostały przeniesione do Misenum.
𝗟𝗲𝗴𝗲𝗻𝗱𝗮
Legenda zachowana w Atti Bolognesi głosi, że podczas prześladowań Dioklecjana, January, biskup Benewentu, uciekł ze swojego urzędu i udał się do Pozzuoli „incognito”. Obecność jego stała się jednak znana chrześcijanom w okolicy, a January utrzymywał kontakt z Sozjuszem, który był diakonem w Miseno, a także z diakonem Festusem i lektorem Desideriuszem.
Legenda mówi, że bp January, przepowiedział męczeństwo diakona Sozjusza, gdy zobaczył świetliste czerwone światło oraz gołębia unoszącego się nad jego głową, gdy ten czytał Ewangelię podczas Mszy.
Kiedy w 305 roku prześladowania chrześcijan, narzucone przez Dioklecjana, objęły obszar Flegrei, Sozjusz znalazł się wśród pierwszych uwięzionych duchownych. Wkrótce miejscowe władze odkryły, że diakon Sozjusz jest chrześcijaninem i został on osądzony przez sędziego Dragontiusa, który skazał go na śmierć – rozszarpanie przez dzikie niedźwiedzie w miejscowym amfiteatrze. Biskup January, Festus i Desideriusz na wieść o aresztowaniu diakona Sozjusza zaryzykowali i odwiedzili go w więzieniu (w kopalniach siarki w Pozzuoli), w pobliżu wulkanu Solfatara.
Władze odkryły, że owi mężczyźni także byli chrześcijanami i również zostali rzuceni dzikim bestiom, ale jak podaje jedna z ówczesnych relacji „…gdy zwierzęta zbliżyły się do świętych, to padły czule u ich stóp i odmówiły zrobienia im krzywdy.” Zostali oni następnie skazani na ścięcie, razem z diakonem Sozjuszem.
Jego odważne świadectwo wiary było także wzorem postępowania dla innych świętych, z którymi poniósł męczeństwo w Solfatarze.
Diakon Proculus z Pozzuoli oraz świeccy Eutyches i Acutius zaprotestowali przeciwko temu wyrokowi, gdy pozostałych mężczyzn prowadzono na egzekucję. W rezultacie również ci trzej zostali zdekapitowani wraz z innymi w pobliżu Solfatary, 19 września 305 r.
𝗞𝘂𝗹𝘁
Szczątki diakona Sozjusza były trzykrotnie przenoszone, aż dotarły do Frattamaggiore, gdzie spoczywają do dziś. Inne relikwie tego świętego można znaleźć w innych częściach Włoch. Jego ciało po raz pierwszy przeniesiono do Miseno 23 września 305 roku, co zostało ustalone jako dzień jego święta. Benedyktyni, którzy przechowywali ciało w Neapolu podczas najazdów Saracenów, rozpowszechnili jego kult na Kampanię, Lacjum, a nawet Afrykę. Mieszkańcy powołują się na niego przeciwko złu. Jest szczególnie czczony w Castro dei Volsci i Falvaterra, dwóch miastach w prowincji Frosinone.
Jego szczątki znajdowały się najpierw w Misenum (dziś Miseno). Po zniszczeniu miasta przez Saracenów, mieszkańcy przenieśli się do nowo założonego miasta Frattamaggiore. Zabrali tam ze sobą kult świętego, czyniąc Sozjusza patronem miasta; jego relikwie jednak pozostawili. Benedyktyni odzyskali relikwie z Miseno, a następnie umieścili je w klasztorze Santi Severino e Sossio w Neapolu. W 910 roku diakon Jan napisał historię św. bpa Januarego i jego towarzyszy, w której jako naoczny świadek opisuje wspomniane przeniesienie.
Stąd jego kult rozprzestrzenił się po różnych częściach Kampanii i Lacjum, docierając nawet do Afryki. Po napoleońskim zlikwidowaniu klasztoru jego szczątki zostały przeniesione do Frattamaggiore, gdzie przechowywane są do dziś w poświęconej mu bazylice – Basilica di San Sossio Levita e Martire.
Na jego cześć została założona wioska w prowincji Avellino jako San Sossio Baronia.
𝗜𝗸𝗼𝗻𝗼𝗴𝗿𝗮𝗳𝗶𝗮 𝗶 𝗽𝗮𝘁𝗿𝗼𝗻𝗮𝘁
Na świętych obrazach święty diakon Sozjusz przedstawiany jest z palmą męczeństwa, płomieniem Ducha Świętego i Ewangelią.
Jest patronem miast Frattamaggiore (prowincja Napoli), San Sossio Baronia (prowincja Avellino) i Falvaterra (prowincja Frosinone).
𝗠𝗮𝗿𝘁𝘆𝗿𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝘂𝗺
W jego rzymskim martyrologium czytamy: „W Capo Miseno w Kampanii, święty Sosjusz, diakon i męczennik, kościoła w Misenum. Święty biskup January, widząc płomień powstający z jego głowy, gdy czytał w kościele Ewangelię, przepowiedział, że będzie męczennikiem; a niewiele dni później, gdy miał trzydzieści lat, wraz ze świętym biskupem poniósł śmierć męczeńską przez dekapitację. Jak relacjonuje papież Symmachus, chcąc uchronić swojego biskupa od śmierci, zamiast tego znalazł śmierć razem z nim, uzyskując za równą cenę równą chwałę”.
𝗦𝗼𝘇𝗷𝘂𝘀𝘇
Imię to wywodzi się ze starożytnej greki „só̱s (σῶς) Só̱sos (Σῶσος)”, co oznacza „nieskalany, wybawca, konserwatysta”.
opr. dk. Krzysztof Kaput