Teodozjusz

Święty Teodozjusz (Aleksandrow), znany w tradycji cerkiewnej jako święty mnich-męczennik Teodozjusz, toprawosławny duchowny, zakonnik Monasteru Zilantowa w Kazaniu, który poniósł śmierć męczeńską z rąk bolszewików podczas wojny domowej w Rosji w 1918 roku. Należy do grona Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich.

Urodził się w 1864 roku w chłopskiej rodzinie w guberni kazańskiej. Na chrzcie otrzymał imię Teodor. W 1904 roku wstąpił jako posłusznik do Kazańskiego Monasteru Zaśnięcia Matki Bożej na górze Zilantowej (Monaster Zilantow). Klasztor ten miał szczególny status strażnika pamięci o poległych żołnierzach. Przyjął imię zakonne Teodozjusz. Parę miesięcy później, 24 grudnia 1910 roku, przyjął święcenia na hierodiakona (diakona-mnicha). Był jedynym hierodiakonem w klasztorze.

Przewroty rewolucyjne z 1917 roku uderzyły w klasztor. Władze bolszewickie odebrały mnichom ziemie i majątek, a wielu posłuszników powołano do armii. Do połowy 1918 roku w klasztorze pod przewodnictwem archimandryty Sergiasza pozostała nieliczna grupa: zaledwie siedmiu mnichów i czterech posłuszników.

W sierpniu 1918 roku Kazań został tymczasowo opanowany przez antybolszewickie oddziały białogwardzistów (tzw. „Biało-Czechów”) pod wodzą pułkownika Władimira Kappela. Z racji strategicznego położenia na wzgórzu Zilantowym, przed bramą klasztoru rozstawiono dwa działa artyleryjskie, które ostrzeliwały nacierającą Armię Czerwoną. Mnisi nie brali udziału w walkach, trwając na modlitwach.

Kiedy 28 sierpnia (według starego stylu, czyli 10 września według kalendarza gregoriańskiego) oddziały Kappela wycofały się, do klasztoru wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej. Oskarżyli oni zakonników o wspieranie białych.

Czerwonoarmiści bez sądu wyprowadzili całą klasztorną wspólnotę na dziedziniec, ustawili ich pod ścianą i rozstrzelali salwą z karabinów. Hierodiakon Teodozjusz zginął na miejscu wraz z przełożonym archimandrytą Sergiaszem i ośmioma innymi współbraćmi. Egzekucję cudem przeżył tylko jeden starszy mnich, hieromnich Józef, który mimo ran zdołał uciec i opisać przebieg tej zbrodni.

Ponad 80 lat po tragicznych wydarzeniach, w sierpniu 2000 roku, Święty Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego zaliczył hierodiakona Teodozjusza oraz pozostałych pomordowanych mnichów z Zilantowa w poczet świętych jako świętych mnichów-męczenników (prepodobnomuczenicy).

Pamięć liturgiczna św. Teodozjusza (Aleksandrowa) przypada na:

• • • 28 sierpnia wg kałamarza juliańskiego / 10 września wg kalendarza gregoriańskiego – dzień jego męczeńskiej śmierci (główne święto).
    • Niedzielę Nowomęczenników i Wyznawców (święto ruchome, pod koniec stycznia lub na początku lutego).

Współcześnie reaktywowany Żeński Monaster Zilantow w Kazaniu otacza św. Teodozjusza i jego towarzyszy szczególnym kultem, a na miejscu ich stracenia wzniesiono pomnik upamiętniający ofiary.