Hagiografia diakonów z tej grupy jest ściśle związana z wielkim prześladowaniem chrześcijan w Persji za panowania króla
Szapura II (310–379). Choć imiona większości z nich nie zawsze pojawiają się w każdym martyrologium, tradycja syryjska i rzymska zachowała pamięć o ich wspólnej ofierze.
Oto kluczowe informacje dotyczące diakonów z Seleucji-Ktezyfonu († 345):
-
- Kontekst historyczny: Diakoni ci należeli do ogromnej grupy duchownych i świeckich (źródła mówią o 120 lub 150 osobach) aresztowanych w regionie Hadiab (Adiabene) i przewiezionych do stolicy państwa, Seleucji-Ktezyfonu. Prześladowania miały podłoże polityczno-religijne – chrześcijan oskarżano o sprzyjanie rzymskiemu cesarzowi Konstantynowi.
- Tożsamość i posługa: W grupie pod przewodnictwem biskupów Abdy i Abdiszu(Abdjesusa) znajdowało się 9 diakonów. Jako diakoni byli oni odpowiedzialni za administrację dóbr kościelnych, pomoc ubogim oraz asystowanie przy liturgii. Ich rola była kluczowa dla funkcjonowania podziemnego Kościoła w Persji.
- Proces i męczeństwo: Przez sześć miesięcy byli więzieni w nieludzkich warunkach, poddawani głodowi i torturom. Król Szapur II żądał od nich oddania czci słońcu i ogniowi (zgodnie z zasadami zaratusztrianizmu). Diakoni, ramię w ramię ze swoimi kapłanami, stanowczo odmówili, deklarując wierność Chrystusowi jako jedynemu prawdziwemu Bogu. Zostali skazani na ścięcie mieczem. Wyrok wykonano pod murami Seleucji.
- Znaczenie teologiczne: W hagiografii podkreśla się ich niezłomność. Fakt, że diakoni ginęli wraz ze swoimi biskupami i dziewicami konsekrowanymi, miał symbolizować jedność całej hierarchii i wspólnoty Kościoła perskiego w obliczu zagłady.
- Wspomnienie: W rzymskim martyrologium grupa ta jest wspominana pod datą 6 kwietnia.
Choć indywidualne biogramy każdego z dziewięciu diakonów zatarły się w mrokach historii, ich zbiorowa hagiografia służy jako świadectwo „złotego wieku” męczenników syryjskich.