Atanazy był diakonem w kościele Zmartwychwstania Pańskiego lub Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie. Tam z oddaniem i poświęceniem służył Panu i mocno trzymał się prawdziwej wiary. W jego czasach szalała kontrowersja na temat dwóch natur Chrystusa.
Kiedy w 451 r. zwołano sobór w Chalcedonie (IV Ekumeniczny), aby rozstrzygnąć kwestię dwóch natur Chrystusa, biskup jerozolimski Juvenal nie wziął w nim udziału, a jego nieobecność wykorzystał mnich Teodozjusz i podburzył mieszkańców Jerozolimy do buntu przeciwko soborowi. Sam Teodozjusz stał się przywódcą Eutychian, heretyckich zwolenników Eutychiusza z Konstantynopola, którzy zaprzeczali istnieniu ludzkiej natury Chrystusa.
Diakon Atanazy publicznie zganił Teodozjusza za próbę podzielenia Kościoła. Wypowiadał się też publicznie, żądając przestrzegania soboru i jego definicji podwójnej natury Chrystusa.
Mnich Teodozjusz obawiając się, że słowa diakona Atanazego występującego przeciwko monofizytyzmowi zrobią wrażenie na ludziach, postanowił go zabić. Został on uwięziony, ubiczowany i skazany na śmierć z rozkazu Teodozjusza, bezbożnego oraz niegodziwego mnicha i jednocześnie gorliwego zwolennika Eutychesa, który wtargnął na stolicę Jerozolimy podczas nieobecności patriarchy Juvenala, około 452 r. Diakonowi Atanazemu zarzucano bezbożność i obronę Soboru Chalcedońskiego przed tymi, którzy go kwestionowali.
W ciągu dwudziestu miesięcy, kiedy mnich Teodozjusz był w posiadaniu stolicy, dopuścił się najbardziej niespotykanych okrucieństw wobec chrześcijan. Diakon Atanazy zginął w Jerozolimie przez ścięcie głowy, oddając swoje życie za wiarę. Było to ok. 451/452 roku.
W 𝘔𝘢𝘳𝘵𝘺𝘳𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘶𝘮 𝘙𝘻𝘺𝘮𝘴𝘬𝘪𝘮 pod datą 5 lipca czytamy: „W Jerozolimie, św. Atanazy, diakon, który został pojmany przez heretyków za obronę Soboru Chalcedońskiego i po doświadczeniu wszelkiego rodzaju męki został ścięty mieczem.”
Do Martyrologium Rzymskiego wprowadził go czcigodny kardynał Cezar Baroniusz, który ustalił wspomnienie na dzień 5 lipca.
opr. dk. Krzysztof Kaput