W tradycji hagiograficznej męczennicy aleksandryjscy wspominani
12 marca to grupa ośmiu postaci, którym przewodniczy biskup Zonus. Choć szczegółowe opisy ich życia w popularnych zbiorach są rzadkie, ich imiona i role są ściśle określone w martyrologiach.
W grupie tej wyróżnia się trzech diakonów, którzy wspierali biskupa Zonusa w jego posłudze i razem z nim ponieśli śmierć za wiarę:
-
- Diakon Aleksander – wymieniany bezpośrednio po biskupie Zonusie, często utożsamiany z filarem lokalnej wspólnoty diakonów.
- Diakon Neon – posługujący w Aleksandrii, znany z odważnego wyznania wiary w obliczu prześladowań.
- Diakon Orion – trzeci z diakonów w tej grupie, który dzielił los biskupa i pozostałych towarzyszy.
Pozostali towarzysze wymieniani w tej grupie to: Dunus, Juliusz oraz Caius (Gajusz)
Męczennicy ci zginęli w Aleksandrii (Egipt), prawdopodobnie podczas jednego z wielkich prześladowań chrześcijan (tradycja często łączy podobne grupy z czasami cesarza Dioklecjana lub Decjusza).
Zostali uwięzieni i poddani torturom za odmowę złożenia ofiar pogańskim bóstwom. Ich postawa opisywana jest jako „odważna wiara”, która nie zachwiała się mimo groźby śmierci.
Wspomnienie ich podkreśla hierarchiczną strukturę wczesnego Kościoła (biskup, diakoni, wierni świeccy), którzy wspólnie dawali świadectwo jedności wspólnoty w obliczu prześladowań.
W martyrologiach (m.in. w dawnych spisach greckich i łacińskich) figurują pod datą 12 marca.
Warto zauważyć, że inna znana grupa „Męczenników z Aleksandrii” (kapłanów i diakonów) jest wspominana 28 lutego – byli to duchowni, którzy zmarli, opiekując się chorymi podczas zarazy. Grupa biskupa Zonusa z 12 marca to męczennicy, którzy oddali życie bezpośrednio w wyniku egzekucji za przyznanie się do Chrystusa.