Święty Teofan (w świecie cywilnym Aleksiej Dmitrijewicz Grafow), hierodiakon i męczennik – urodził się w 1874 roku w guberni petersburskiej, w rodzinie chłopskiej. Od młodości czuł powołanie do życia monastycznego, co zaprowadziło go do jednego z najważniejszych ośrodków duchowych ówczesnej Rosji – Ławry św. Aleksandra Newskiego w Petersburgu.
-
- Śluby i Święcenia: W klasztorze przyjął postrzyżyny mnisze z imieniem Teofan. Został wyświęcony na hierodiakona (mnicha pełniacego funkcję diakona).
- Posługa: Przez wiele lat służył w Ławrze, będąc świadkiem jej rozkwitu, a następnie tragicznych wydarzeń związanych z rewolucją bolszewicką.
Czas Prześladowań
Po dojściu bolszewików do władzy i rozpoczęciu systematycznej walki z religią, hierodiakon Teofan pozostał wierny swojej wspólnocie. W 1932 roku, podczas masowych aresztowań mnichów petersburskich (w nocy z 17 na 18 lutego), został zatrzymany przez władze radzieckie.
Został skazany na 5 lat ciężkich prac w obozie (łagrze). Po odbyciu kary nie mógł wrócić do Leningradu (dawnego Petersburga), dlatego zamieszkał w okolicach miasta Borowicze (obwód nowogrodzki). Mimo zakazów i nieustannego nadzoru, nadal potajemnie służył jako duchowny, wspierając wiernych w czasie „wielkiego terroru”.
Męczeństwo
W 1937 roku został ponownie aresztowany w ramach operacji wymierzonej w „elementy kontrrewolucyjne i duchowieństwo”.
-
- Oskarżenie: Postawiono mu standardowe w tamtym czasie zarzuty prowadzenia „agitacji antyradzieckiej” oraz przynależności do „organizacji cerkiewno-monarchistycznej”.
- Wyrok: Na posiedzeniu specjalnej trójki NKWD został skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie.
- Śmierć: Wyrok wykonano 18 marca 1938 roku (według niektórych źródeł proces i uwięzienie trwały od końca 1937 roku, co wpisuje go w grupę ofiar roku 1938) w więzieniu w Borowiczach.
Kanonizacja
Hierodiakon Teofan został kanonizowany przez Rosyjski Kościół Prawosławny w 2002 roku. Został włączony do Soboru Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich, którzy ponieśli śmierć za wiarę podczas prześladowań komunistycznych.
Wspomnienie: 5 marca (w kalendarzu juliańskim: 20 lutego)
Nota historyczna: Ofiary takie jak św. Teofan są czczone jako „bezsrebrnicy” i świadkowie prawdy, którzy w obliczu totalitarnego systemu nie wyrzekli się godności zakonnej ani służby przy ołtarzu.